Ekonomi sarsıldı, fiyatlar üzerimize çöktü.
Ar damarımız çatladı, ahlak çöktü.
Bilgisayar virüsü geldi, iletişim sistemi çöktü.
Covid virüsü çıktı, bağışıklık sistemi çöktü.
Telefon dolandırıcıları saflığımızdan yararlandı, paralarımıza çöktü.
Gazetelerde okuyoruz, filan mafya filan işadamının malına çöktü.
Grizu patladı, maden çöktü.
Fay kırıldı, yer yarıldı, deprem oldu, binalar çöktü.
Hayatımıza çöken çökene.
Şu insanoğlunun haline bakın, dünyaya çile çekmeye gelmiş sanki.
NE ZAMAN DERS ALACAĞIZ?
10 ilde ağır hasara yol açan Maraş merkezli deprem, deprem ülkesi olduğumuzu ve depremle yaşamayı öğrenmemiz gerektiğini bir kez daha gösterdi.
Bu yaşadığımız kaçıncı acı tecrübe?
Erzincan, Tokat Erbaa, Samsun Ladik, Bartın, Muş Varto, Van Muradiye, Elazığ Sivrice, İzmir Seferihisar, Düzce, Gölcük ve diğerleri…
Neden akıllanmıyoruz?
Binalarımızı sağlam zeminde depreme dayanıklı yapmayı, yapılaşmayı dikey ve çok katlı değil de yatay ve az katlı yapmayı, depremleri az hasar ve az can kaybıyla atlatmayı ne zaman öğreneceğiz?
Bakın Japonya’ya.
Dünyada depremlerin yüzde 20’si orada oluyor.
Geçen yıl Japonya'da Fukuşima açıklarında meydana gelen 7,3 büyüklüğündeki depremde sadece 4 kişi öldü, 107 kişi yaralandı.
Kayıpları neden az?
Çünkü katı kurallar var.
Japon yasaları sadece depreme dayanıklı binaların yapılmasına izin veriyor.
Tüm binalar olası sarsıntılara dayanacak şekilde inşa ediliyor ve yapım aşamasında çok sıkı denetleniyor.
RAYLI SİSTEM, ÇELİK VE DENETİM
Binalar rayların üzerine inşa ediliyor.
Bu sistem, binanın deprem anında yerkabuğundan bağımsız olarak ray üstünde hareket etmesini sağlıyor.
Bu sayede, binanın yer sarsıntısından en az etkilenmesi amaçlanıyor.
Ayrıca çelik kullanıyorlar.
Japon deprem uzmanı Yoshinori Moriwaki diyor ki; “Genel af anlaşılır çünkü insan pişman olur ya da kendini düzeltebilir, imar affı anlaşılmaz çünkü dayanıksız ya da hasarlı beton pişman da olamaz, kendini de düzeltmez, imar affı Türkiye için çok riskli”
Bu af meselesi başlı başına bir dert!
İmar kanununa aykırı yapılan kaçak köçek binaları para karşılığında imar aflarıyla affedip kâğıt üzerinde yasal hale getirerek depreme hazır olabilmemiz mümkün mü?
Buna kader denir mi?
Denirse “binaları kader mi yaptı” demek gerekmez mi?
Kimse kusura bakmasın ama tedbirsizliğin adı kader olamaz!
İMAR DEĞİŞİKLİKLERİ
Özellikle muhabirlik yaparken belediye meclis toplantılarını hiç kaçırmazdım.
Bu dönem de dahil 1989’dan bu yana izlediğim toplantılarda gündemin çoğunu imar değişiklikleri-imar tadilatları oluşturur ve bu da benim garibime giderdi.
Parkları, yeşil alanları, tarım alanlarını, ırmak kenarlarını yapılaşmaya açmak, yapılmış binaya sonradan ek yapmak-kat çıkmak, binanın orasını burasını elleyerek-kırarak-yıkarak genişletmek depremlerin ağır hasarlara yol açmasına davetiye çıkarmaktır.
Belediye başkanları, belediye meclisleri yaşanan acılardan ders çıkarmalı ve üç kattan fazlasına izin vermemeli.
Yapılaşmayı dikey değil olabildiğince yatay yaptırmalı.
Zeminle ilgili çok sağlam raporu olmadan asla ruhsat vermemeli.
Bina yapılırken de yapı denetim firmasına “sen biraz öteye git bakalım kardeş” diyerek sürekli denetime tabi tutmalı, hata ve eksiklik varsa ruhsatı iptal etmeli, oy kaygısıyla hareket etmemeli.
Plana uymadığı için iskân ruhsatı alamayan binalara bir damla bile su vermemeli.
Bunları bina sahibi babalarının oğlu da olsa mutlaka böyle yapmalı!
DENETİM YETERSİZ
Laf lafı açıyor, denetim demişken;
595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, yapılara ilişkin her türlü denetim yetkisini idarenin elinden alarak, yapı denetim kuruluşlarına veriyor.
Yapı denetim firmaları bir inşaatın başlangıcından bitimine kadarki süreçte inşa faaliyetlerini ve işi yapanları, dolayısıyla müteahhitleri denetleyen özel kuruluşlar olarak faaliyet gösteriyor.
Maraş merkezli depremde yıkılan-hasar gören binlerce binanın nasıl denetlendiği ortada.
İş güvenliği, yapı denetimi, vesaire…
Eskiden Belediyelerin, Bayındırlık ve İskân Müdürlüklerinin, Tapu ve Kadastroların yaptıkları işlerin çoğunu özel sektöre bıraktık.
Daha mı iyi oldu?
ÖNÜNE GELEN BİNA YAPIYOR
Yürüyüş yaparken görüyorum.
İnşaatlarda, proje alanlarında tabelalar var kentin dört bir tarafında.
Adını sanını duymadığımız pek çok isim yazıyor bu tabelalarda.
Sokaklarında gezinirken gazeteciye çarpılan bu kentte inşaatçıya çarpmamak da ne mümkün!
Bu işi bilen de yapıyor bilmeyen de.
Bartın’a bak, Türkiye’yi gör.
İşini doğru yapanları tenzih ederim.
İlim, bilim, teknik, matematik, fizik yoksa veya yetersizse ne olur?
Böyle olur!
Sözüm bunlaradır!
İşte halimiz ortada.
Ayıkla ayıklayabilirsen pirincin taşını!
BETON SEVDASI
Karadeniz kıyısında bugüne kadar kaydedilen en büyük deprem olan, 29 can kaybı, 200 yaralı ile atlattığımız 6.5 büyüklüğündeki 1968 Bartın depreminde 2 yaşındaydım.
Rahmetli annem anlatırdı; O sırada aygazda patlıcan yemeği pişiriyormuş, ben de camdan dışarıya bakıyormuşum ve bizim 2 katlı ahşap evimizin sadece tuğladan yapılma bacası birinci kattaki ocağın içine göçmüş.
Gözünü sevdiğimin ahşap evleri.
Hem sağlıklı hem güvenli hem de doğayla barışık.
Beton merakı-sevdası yüzünden kaderine terk edip yıkılmasına, yok olmasına göz yumduğumuz tarihi evlerimize sahip çıksaydık biz de olası bir depremi 1968’deki gibi ucuz atlatma imkânı bulabilirdik.
Bir tane yetmez iki-üç-beş tane, 10 tane evim olsun diyerek beton hırsına teslim olduk.
5 kat, 10 kat, 20 kat, 30 kat yetmedi, devasa rezidanslar yaptık…
Bir türlü doymadık.
Hesapsızca kitapsızca çılgınca son sürat betonlaştık, betonlaşıyoruz.
Önümüz arkamız, sağımız solumuz her taraf betonla doldu.
Tolstoy’un ünlü romanıdır, “İnsan ne ile yaşar” isimli kitabı okusaydık ve anlasaydık böyle mi yapardık?
Baksanıza toprak nefes alamaz, yağmur suyu bile akamaz hale geldi.
Felakete yaldızlı davetin daniskası!
İşte Maraş merkezli depremde gördük.
Sonuç ortada.
Bu afet sadece 10 ili değil bütün Türkiye’yi yıktı.
Hepimize geçmiş olsun!